Wat doet een bedrijfsarts precies?

In het eerste kwartaal van 2025 lag het ziekteverzuim in Nederland op 5,8 procent, waarbij 22 procent van de verzuimende werknemers aangaf dat werk daarbij volledig of gedeeltelijk de oorzaak was. Dit roept de vraag op: wat doet een bedrijfsarts precies? Voor jou als werkgever, HR-professional, leidinggevende of bedrijfsarts gaat het niet alleen om het begeleiden van ziekte, maar vooral ook om het voorkómen ervan.

Een bedrijfsarts is de medisch specialist die zich bezighoudt met het snijvlak van werk en gezondheid. De rol van de bedrijfsarts reikt verder dan enkel het beoordelen van een ziekmelding; hij of zij adviseert over veilig en gezond werken, begeleidt verzuim en re-integratie en denkt mee over preventie, bijvoorbeeld via het open spreekuur of PAGO. Daarbij werkt de bedrijfsarts onafhankelijk, met oog voor zowel werknemer als werkgever, en binnen strikte regels rondom privacy en beroepsgeheim. Wil je meer lezen over hoe een bedrijfsarts bijdraagt aan een gezonde werkomgeving? Bekijk dan zeker deze uitgebreide uitleg.

Nu het verzuim hoog blijft en het tekort aan bedrijfsartsen verder oploopt, is het belangrijk om te begrijpen wat deze specialist wel en niet doet. Dit inzicht helpt je om de juiste stappen te zetten, beter samen te werken en duurzame inzetbaarheid concreet te maken. In ons artikel leggen we helder uit wat een bedrijfsarts doet, wanneer je hem inzet en waarom dit van betekenis is op de werkvloer.

Wat doet een bedrijfsarts bij verzuim en re-integratie?

Als je je afvraagt wat doet een bedrijfsarts, dan denken veel mensen meteen aan ziekteverzuim. Dat klopt deels, maar de rol is breder. De bedrijfsarts is een medisch specialist op het gebied van werk en gezondheid. Bij verzuim beoordeelt de bedrijfsarts niet alleen of je kunt werken, maar vooral wat je nog wél kunt en onder welke voorwaarden terugkeer mogelijk is. Dat sluit aan bij de uitleg van de NVAB over wat een bedrijfsarts doet.

Voor jou als werknemer betekent dit dat de bedrijfsarts kijkt naar belastbaarheid, herstel, risico’s op terugval en passende opbouw van werk. Voor jou als werkgever betekent het dat je advies krijgt over werkhervatting, tijdelijke aanpassingen en de stappen die nodig zijn binnen de Wet verbetering poortwachter.

Binnen die wet is de bedrijfsarts een vaste schakel. Na een ziekmelding wordt de bedrijfsarts of arbodienst ingeschakeld. Uiterlijk in de zesde verzuimweek stelt de bedrijfsarts een probleemanalyse op. Daarin staan de beperkingen, mogelijkheden, verwachte duur van het verzuim en een richting voor re-integratie. Die probleemanalyse vormt vervolgens de basis voor het plan van aanpak tussen werkgever en werknemer. Het stappenplan van UWV voor de Wet verbetering poortwachter laat zien hoe belangrijk tijdige samenwerking hierin is.

Wat doet een bedrijfsarts in de eerste weken van verzuim?

In de eerste weken brengt de bedrijfsarts de situatie zorgvuldig in kaart. Dat gebeurt meestal tijdens een spreekuurcontact, telefonisch of fysiek. De arts beoordeelt niet alleen de klachten, maar ook de relatie tussen gezondheid en werk. Soms is het werk geen oorzaak van de uitval, maar wel van invloed op het herstel. In andere gevallen spelen werkdruk, fysieke belasting of sociale spanningen op de werkvloer juist wel een rol.

De bedrijfsarts adviseert vervolgens over vragen als:

• is tijdelijk aangepast werk mogelijk?
• welke taken zijn wel of niet passend?
• is opbouw in uren verstandig?
• zijn werkplekaanpassingen nodig?
• wanneer is een nieuwe beoordeling nodig?

Voor werkgevers is dit belangrijk, omdat een goed onderbouwd advies helpt om passend werk aan te bieden en het re-integratiedossier op orde te houden. Voor werknemers is het belangrijk omdat helder wordt wat er verwacht wordt, zonder dat medische details met de werkgever worden gedeeld.

Wat doet een bedrijfsarts met preventie en gezonde arbeidsomstandigheden?

Wie zoekt op wat doet een bedrijfsarts, mist vaak een groot deel van het antwoord als alleen naar verzuim wordt gekeken. De bedrijfsarts heeft namelijk ook een duidelijke preventieve taak. Op grond van de Arbowet adviseert de bedrijfsarts over maatregelen die gezond en veilig werken bevorderen. Volgens Arboportaal over wat de wet zegt over de bedrijfsarts hoort dat nadrukkelijk bij de wettelijke taken.

Dat betekent in de praktijk dat de bedrijfsarts meedenkt over risico’s zoals:

• hoge werkdruk en mentale belasting
• fysiek zwaar werk
• beeldschermbelasting
• blootstelling aan geluid, stoffen of trillingen
• onregelmatige diensten
• sociale onveiligheid of ongewenst gedrag

Voor werkgevers is dit belangrijk omdat preventie verder gaat dan voldoen aan regels. Het helpt ook om verzuim te beperken. Dat is extra relevant nu het ziekteverzuim hoog blijft. Volgens het CBS lag het ziekteverzuim in het eerste kwartaal van 2025 op 5,8 procent. Daarnaast gaf 22 procent van de werknemers die in 2024 verzuimden aan dat hun afwezigheid geheel of gedeeltelijk werkgerelateerd was. Hoge werkdruk, besmetting op de werkvloer en fysiek zwaar werk werden het vaakst genoemd.

Voor ons als bedrijfsartsenpraktijk betekent dit dat we niet alleen reageren op uitval, maar juist ook vooraf signalen proberen op te vangen. Denk aan terugkerende klachten binnen één team, opvallende patronen in verzuim of risico’s die al zichtbaar worden in gesprekken op de werkvloer.

Wat doet een bedrijfsarts op de werkplek?

De bedrijfsarts heeft vrije toegang tot de werkplek om arbeidsomstandigheden goed te kunnen beoordelen. Dat is meer dan een formaliteit. Door te zien hoe werk echt wordt uitgevoerd, ontstaat beter inzicht in fysieke belasting, werktempo, samenwerking en mogelijke knelpunten. Een advies over terugkeer naar werk is immers sterker als de bedrijfsarts de praktijk kent.

Voor werkgevers levert een werkplekbezoek vaak concrete verbeterpunten op. Voor werknemers is het prettig als een arts niet alleen op basis van een dossier oordeelt, maar ook begrijpt wat het werk daadwerkelijk vraagt.

Wat doet een bedrijfsarts als je nog niet ziek bent?

Een bedrijfsarts is er niet alleen voor mensen die al uitgevallen zijn. Iedere werknemer moet de bedrijfsarts kunnen spreken, ook zonder toestemming van de werkgever en ook als er nog geen ziekmelding is. Dat kan bijvoorbeeld via een open spreekuur. Arboportaal legt uit waarvoor het open spreekuur bedoeld is.

Dat open spreekuur is belangrijk bij vragen zoals:

• ik heb klachten, maar twijfel of ze met mijn werk te maken hebben
• mijn werkdruk loopt op en ik merk dat ik minder herstel
• ik ben zwanger en wil weten wat verstandig is in mijn werk
• ik gebruik medicatie en wil weten wat dit betekent voor mijn werkzaamheden
• ik heb een chronische aandoening en zoek advies over inzetbaarheid

Voor werknemers verlaagt dit de drempel om op tijd hulp te vragen. Voor werkgevers is het een kans om uitval te voorkomen. Juist vroeg overleg kan voorkomen dat beginnende klachten leiden tot langdurig verzuim.

Wat doet een bedrijfsarts met privacy en medische informatie?

Een belangrijk deel van het antwoord op wat doet een bedrijfsarts gaat over onafhankelijkheid en vertrouwelijkheid. De bedrijfsarts is arts, valt onder het medisch beroepsgeheim en moet onafhankelijk adviseren. Dat betekent dat jouw werkgever niet mag horen wat je diagnose is, welke behandeling je krijgt of welke privéomstandigheden medisch relevant zijn, tenzij jij daar uitdrukkelijk toestemming voor geeft.

De bedrijfsarts deelt met de werkgever alleen informatie die nodig is voor verzuimbegeleiding en re-integratie, zoals:

• of je arbeidsgeschikt bent
• welke beperkingen er zijn in het werk
• welke aanpassingen nodig zijn
• wat een verwachte termijn of evaluatiemoment is

Dat onderscheid is belangrijk. Een werkgever mag dus wel horen dat iemand tijdelijk geen nachtdiensten of tilwerk kan doen, maar niet welke medische aandoening daarachter zit. Die onafhankelijke positie wordt ook benadrukt in de informatie van de Rijksoverheid over het inschakelen van een bedrijfsarts of arbodienst.

Voor werknemers geeft dit ruimte om open te praten. Voor werkgevers geeft het heldere kaders: je krijgt wat nodig is om goed werkgeverschap en re-integratie vorm te geven, maar geen medische details.

Wat doet een bedrijfsarts met PAGO, PMO en onderzoek?

De bedrijfsarts speelt ook een rol bij preventief medisch onderzoek. Een bekend voorbeeld is het PAGO, het Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek. Dat onderzoek is gericht op het voorkomen van gezondheidsschade en het vroeg signaleren van gezondheidsproblemen door risico’s in het werk. Arboportaal over PAGO maakt daarbij het onderscheid met PMO duidelijk.

Voor werkgevers betekent dit dat een PAGO niet zomaar een algemene gezondheidscheck is. De inhoud moet aansluiten op de risico’s van het werk. Bij beeldschermwerk kunnen bijvoorbeeld nek-, schouder- en oogklachten centraal staan, terwijl in productieomgevingen eerder fysieke belasting, lawaai of blootstelling aan stoffen relevant zijn.

De bedrijfsarts adviseert over:

• de inhoud van het onderzoek
• welke medewerkers ervoor in aanmerking komen
• hoe vaak het onderzoek zinvol is
• welke vervolgacties passend zijn op groepsniveau

Voor werknemers kan een PAGO helpen om klachten vroeg te herkennen en gerichte adviezen te krijgen over gezond werken.

Wat doet een bedrijfsarts bij beroepsziekten en signalering?

Een minder bekende taak is het signaleren en melden van beroepsziekten. Als een ziekte of aandoening waarschijnlijk verband houdt met het werk, moet dit worden beoordeeld en in bepaalde gevallen worden gemeld bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten. Dat is niet alleen een administratieve taak. Het helpt ook om patronen landelijk zichtbaar te maken.

De cijfers laten zien dat dit relevant blijft. In 2024 werden 2.617 beroepsziekten gemeld door 690 bedrijfsartsen. De meeste meldingen betroffen psychische aandoeningen en aandoeningen van het bewegingsapparaat. Dat sluit aan bij wat we in de praktijk vaak zien: langdurige mentale belasting en fysieke overbelasting hebben veel invloed op duurzame inzetbaarheid.

Voor werkgevers is dit een signaal om verder te kijken dan individuele uitval. Als meerdere medewerkers vergelijkbare klachten ontwikkelen, kan dat wijzen op structurele arbeidsrisico’s. Voor werknemers is het belangrijk om te weten dat werk en gezondheid serieus in samenhang worden bekeken.

Wat doet een bedrijfsarts voor werkgever, werknemer en organisatie?

De beste manier om wat doet een bedrijfsarts samen te vatten, is door naar de verschillende belangen te kijken.

Wat doet een bedrijfsarts voor jou als werknemer?

• beoordeelt jouw belastbaarheid in relatie tot werk
• denkt mee over veilig terugkeren
• beschermt jouw medische privacy
• geeft advies als werk invloed heeft op je gezondheid
• is ook bereikbaar als je nog niet ziek bent

Wat doet een bedrijfsarts voor jou als werkgever?

• adviseert over verzuimbegeleiding en re-integratie
• helpt bij het voldoen aan wettelijke verplichtingen
• stelt tijdig een probleemanalyse op
• adviseert over werkplekaanpassingen en passend werk
• ondersteunt bij preventie en gezondheidsbeleid

Dat is extra belangrijk omdat verzuim veel impact heeft op teams, planning en kosten. Zeker in een arbeidsmarkt met oplopende verzuimcijfers en een aanhoudend tekort aan bedrijfsartsen is tijdige inzet van de juiste expertise belangrijk.

Wat doet een bedrijfsarts voor de organisatie als geheel?

Op organisatieniveau helpt de bedrijfsarts om de brug te slaan tussen gezondheid, inzetbaarheid en werk. Niet alleen bij individuele dossiers, maar ook door trends te signaleren, risico’s te bespreken en preventieve maatregelen concreet te maken. Daarmee is de bedrijfsarts niet alleen een begeleider bij ziekte, maar ook een adviseur voor gezonder en duurzamer werken.

Met een betrokken bedrijfsarts en een actief arbobeleid kun je verzuim, re-integratie en preventie veel gerichter en mensgerichter organiseren. Zo bied je medewerkers passende ondersteuning en houd je samen grip op inzetbaarheid en gezondheid.

Key takeaways

• De bedrijfsarts kijkt bij verzuim niet alleen naar beperkingen, maar vooral naar wat iemand nog wél veilig en verantwoord kan doen.
• Door de bedrijfsarts op tijd in te schakelen, pak je re-integratie zorgvuldiger aan en voldoe je beter aan jouw wettelijke verplichtingen.
• Preventie is een belangrijk onderdeel van het werk van de bedrijfsarts, van werkdruk en mentale belasting tot fysieke belasting en veiligheid op de werkvloer.
• Medewerkers kunnen de bedrijfsarts ook laagdrempelig spreken vóórdat er sprake is van ziekteverzuim, waardoor klachten eerder worden gesignaleerd en besproken.
• De bedrijfsarts combineert medische expertise, kennis van werkplekken en zorgvuldige omgang met privacy, en ondersteunt daarmee zowel werknemer, werkgever als de organisatie.
• Met een duidelijke rol voor de bedrijfsarts in jouw arbobeleid werk je actief aan duurzame inzetbaarheid en blijf je verzuim eerder voor.

Door nu te investeren in een preventieve aanpak en een goede samenwerking met de bedrijfsarts, bouw je stap voor stap aan een organisatie waar gezond werken vanzelfsprekender wordt en waar je uitval eerder voorkomt. Dat is waardevol voor jouw mensen én voor jouw organisatie.